İş fikri: Hayat kurtaran, ani kalp durması veya kalp krizi
yaşayan hastaları tıbbi olarak soğutan cihaz.
Girişimci: Susan Elder, Shane Williams, Avustralya
Finansal Ödül: 20 Milyon Dolardan Fazla
İş fikri hikâyesi: Susan Elder, hayatını büyük bir kısmını
yoğun bakım ünitesindeki hastalarla ilgilenerek geçirdi. Ama acil durumlarda
uzun süredir yaşanan bir sorunu çözerek hemşirelikten mucitliğe geçiş yaptı.
Yani kalp krizi veya felç geçiren hastalar hızlı bir şekilde nasıl
soğutulabilir.
Soğuk Tutma
Bilimsel araştırmalar hafif ısı kaybının ani
kalp durması yaşayan hastaların hayatta kalmasına yardımcı olabileceğini
göstermektedir. Vücut ısısının kontrollü olarak 34 – 32 dereceye düşürülmesi
hastayı rahatsızlığa bağlı sinirsel hasarlardan koruyacaktır, ancak bu vücut
ısısındaki düşüş işleminin hızlı yapılması gerekir.
Elder’in buluşundan önceki soğutma birimleri hem çok pahalıydı hem de yoğun
bir uğraş gerektiriyordu. Bu cihazları çalıştırmak için Bazen uzmanların bilgi
birikimlerine ihtiyaç duyulabiliyordu ve hasta yoğun bakım ünitesinde
sabitlenmediği sürece bu cihazlar kullanılamıyordu. Elder ve arkadaşlarının
kullandığı diğer bir alternatif yöntem de yerel petrol istasyonuna koşup
hastanın üzerine koymak için kırılmış buz torbaları almaktı.
Bir hastayı 12 ile 24 saat arasında soğuk tutmak çok fazla oranda buz
gerektirir bir süre sonra bu buzlar eriyerek ortalıkta ıslak bir dağınık ortam
bırakır. Bu yüzden buz her ne kadar etkili olsa da yeteri kadar pratik veya
ideal bir çözüm değildi. Bir şeylerin yapılması gerekiyordu ve Elder Hornsby
Cooling Kit’i buldu. Bu cihaz ucuz ve kullanımı kolaydı ve taşınabilir olduğu
için hastaneler ve ambulanslara yerleştirilebilirdi.
Bir Makale İle Başladı
Bu buluşunun başlangıç noktası
Arctic Heat adındaki bir şirket tarafından tasarlanan bir vücut soğutma yeleği
hakkındaki bir makale oldu. Ameliyathane personelinin uzun süren ameliyatlarda
ısı stresiyle nasıl başa çıktıklarını anlatan bir başyazı okudu. Burada
özellikle ilk Bali bombardımanının ardından olanlar anlatılıyordu. Yanık
hastalarının bulunduğu ameliyathanelerde sıcaklık diğer yerlere oranla yüksek
bir ısıda tutulmalıdır ve bu da personelin tek bir hastayla ilgilenirken başa
çıkabileceği bir şeydir. Ancak Bali’deki hastalar peşi sıra birbirinin ardından
gelmekteydi ve personel 12-16 saatlik vardiyalarla yüksek ısılı ortamlarda
çalışmak zorunda kalıyordu. Ameliyathanedeki bir çalışan herkesin soğutucu
yelekler giymesini tavsiye etmişti ve bu da ısı stresi problemlerini
çözmüştü.
Bu da Elder’in benzer bir ürünün kalp veya felç hastaları için kullanılabilir
mi diye düşünmesine yol açtı. Hemşire Arctic Heat’in yönetim müdürü Shane
Williams ile bağlantıya geçti ve aslında elit sporcular için tasarlanmış olan bu
soğutucu yeleklerin uygun olup olmadığını sordu. Uygun değildi ve ondan sonraki
dört yıl boyunca bu ürünü hastalar için geliştirdiler.
Araştırma ve Geliştirme
Williams’ın yelekler için
tasarladığı teknolojinin daha fazla düzeltilmesine ihtiyaç yoktu. Bu yeleği
hastaların kullanabileceği hale getirmek için tek gerekli olan şey şeklinin ve
parçaların tasarımının değiştirilmesiydi. Hemşire hastalar için neyin
uygulanabilir ve neyin uygulanamaz olduğu hakkında Williams’a sürekli olarak
bilgi vererek ikisinin arasındaki sürekli diyalogların sonucunda bu tamamlanmış
ürün oluşturuldu.
Kalp hastalarının vücut ısıları 3 saat içinde 32 – 34 dereceye düşürülmelidir
ve bunu yapabilmek için de çok fazla kanın soğutulması gerekir. Bu yüzden
Williams ve Elder dikkatlerini saç derisi, gövde ve damarlar gibi büyük arter
alanlara çevirdiler. Etkili bir şekilde çalışabilmesi için her parçanın doğru
bölgeyi kaplayabilmesi için doğru şekilde olması ve hemşirelerin bunu kolayca
kullanabilmesi gerekiyordu.
Sonunda bir adet şapka, battaniye ve damarlar ve koltuk altı için bezler
buldular. İç içe geçmiş polyesterden üretilen soğutucu bezler soğuk suda
yaklaşık 10 dakika bekletilerek jele dönüştürülen biyolojik olarak çözülebilen
granüller ile doldurulmuştur. Nesneler kurutulmuş ve bir dondurucunun içine
konmuştur. İki saatte dondurulduktan sonra hastalar için yaklaşık 2 saatlik bir
soğutma görevi görebilir. Her kit 2 malzemeyle gelir, biri hastanın üzerine
uygulanırken diğeri buzlukta donmaya bırakılır. 2 saatte bir değiştirilirler ve
bu sayede hasta gerekli olan süre boyunca aralıksız soğutulmuş olur. Arctic Heat
bu teknolojinin patentini ve kumaşın da lisansını almıştır.
Zaman Tüketimi
Ürün geliştirme sürecinin tamamında en çok
zaman alan kısım bu sürecin her aşamasında yapılması gereken hasta, güvenlik ve
tıbbi testlerdi. Aynı zamanda içerikleri uygun protokol komitelerini memnun
etmeliydi. “Bu süreç çok uzun ve yavaş bir süreçtir ve çok fazla para harcamayı
gerektirir.” diyordu Williams.
Hornsby Arctic Cooling Kitleri 2006 yılında satışa sunuldu ve o zamandan beri
İngiltere, İrlanda, Avustralya ve Yeni Zelanda’daki hastanelerde kullanılıyor.
Birleşik Krallıkta NHS hastanelerinin yarısında ve ambulansların birçoğunda bu
soğutma kitlerinden var. Aynı zamanda yakında diğer ülkelere de ulaşmayı
planlıyorlar.
İş fikri: Hayat kurtaran, ani kalp durması veya kalp krizi
yaşayan hastaları tıbbi olarak soğutan cihaz.
Girişimci: Susan Elder, Shane Williams, Avustralya
Finansal Ödül: 20 Milyon Dolardan Fazla
İş fikri hikâyesi: Susan Elder, hayatını büyük bir kısmını
yoğun bakım ünitesindeki hastalarla ilgilenerek geçirdi. Ama acil durumlarda
uzun süredir yaşanan bir sorunu çözerek hemşirelikten mucitliğe geçiş yaptı.
Yani kalp krizi veya felç geçiren hastalar hızlı bir şekilde nasıl
soğutulabilir.
Soğuk Tutma
Bilimsel araştırmalar hafif ısı kaybının ani
kalp durması yaşayan hastaların hayatta kalmasına yardımcı olabileceğini
göstermektedir. Vücut ısısının kontrollü olarak 34 – 32 dereceye düşürülmesi
hastayı rahatsızlığa bağlı sinirsel hasarlardan koruyacaktır, ancak bu vücut
ısısındaki düşüş işleminin hızlı yapılması gerekir.
Elder’in buluşundan önceki soğutma birimleri hem çok pahalıydı hem de yoğun
bir uğraş gerektiriyordu. Bu cihazları çalıştırmak için Bazen uzmanların bilgi
birikimlerine ihtiyaç duyulabiliyordu ve hasta yoğun bakım ünitesinde
sabitlenmediği sürece bu cihazlar kullanılamıyordu. Elder ve arkadaşlarının
kullandığı diğer bir alternatif yöntem de yerel petrol istasyonuna koşup
hastanın üzerine koymak için kırılmış buz torbaları almaktı.
Bir hastayı 12 ile 24 saat arasında soğuk tutmak çok fazla oranda buz
gerektirir bir süre sonra bu buzlar eriyerek ortalıkta ıslak bir dağınık ortam
bırakır. Bu yüzden buz her ne kadar etkili olsa da yeteri kadar pratik veya
ideal bir çözüm değildi. Bir şeylerin yapılması gerekiyordu ve Elder Hornsby
Cooling Kit’i buldu. Bu cihaz ucuz ve kullanımı kolaydı ve taşınabilir olduğu
için hastaneler ve ambulanslara yerleştirilebilirdi.
Bir Makale İle Başladı
Bu buluşunun başlangıç noktası
Arctic Heat adındaki bir şirket tarafından tasarlanan bir vücut soğutma yeleği
hakkındaki bir makale oldu. Ameliyathane personelinin uzun süren ameliyatlarda
ısı stresiyle nasıl başa çıktıklarını anlatan bir başyazı okudu. Burada
özellikle ilk Bali bombardımanının ardından olanlar anlatılıyordu. Yanık
hastalarının bulunduğu ameliyathanelerde sıcaklık diğer yerlere oranla yüksek
bir ısıda tutulmalıdır ve bu da personelin tek bir hastayla ilgilenirken başa
çıkabileceği bir şeydir. Ancak Bali’deki hastalar peşi sıra birbirinin ardından
gelmekteydi ve personel 12-16 saatlik vardiyalarla yüksek ısılı ortamlarda
çalışmak zorunda kalıyordu. Ameliyathanedeki bir çalışan herkesin soğutucu
yelekler giymesini tavsiye etmişti ve bu da ısı stresi problemlerini
çözmüştü.
Bu da Elder’in benzer bir ürünün kalp veya felç hastaları için kullanılabilir
mi diye düşünmesine yol açtı. Hemşire Arctic Heat’in yönetim müdürü Shane
Williams ile bağlantıya geçti ve aslında elit sporcular için tasarlanmış olan bu
soğutucu yeleklerin uygun olup olmadığını sordu. Uygun değildi ve ondan sonraki
dört yıl boyunca bu ürünü hastalar için geliştirdiler.
Araştırma ve Geliştirme
Williams’ın yelekler için
tasarladığı teknolojinin daha fazla düzeltilmesine ihtiyaç yoktu. Bu yeleği
hastaların kullanabileceği hale getirmek için tek gerekli olan şey şeklinin ve
parçaların tasarımının değiştirilmesiydi. Hemşire hastalar için neyin
uygulanabilir ve neyin uygulanamaz olduğu hakkında Williams’a sürekli olarak
bilgi vererek ikisinin arasındaki sürekli diyalogların sonucunda bu tamamlanmış
ürün oluşturuldu.
Kalp hastalarının vücut ısıları 3 saat içinde 32 – 34 dereceye düşürülmelidir
ve bunu yapabilmek için de çok fazla kanın soğutulması gerekir. Bu yüzden
Williams ve Elder dikkatlerini saç derisi, gövde ve damarlar gibi büyük arter
alanlara çevirdiler. Etkili bir şekilde çalışabilmesi için her parçanın doğru
bölgeyi kaplayabilmesi için doğru şekilde olması ve hemşirelerin bunu kolayca
kullanabilmesi gerekiyordu.
Sonunda bir adet şapka, battaniye ve damarlar ve koltuk altı için bezler
buldular. İç içe geçmiş polyesterden üretilen soğutucu bezler soğuk suda
yaklaşık 10 dakika bekletilerek jele dönüştürülen biyolojik olarak çözülebilen
granüller ile doldurulmuştur. Nesneler kurutulmuş ve bir dondurucunun içine
konmuştur. İki saatte dondurulduktan sonra hastalar için yaklaşık 2 saatlik bir
soğutma görevi görebilir. Her kit 2 malzemeyle gelir, biri hastanın üzerine
uygulanırken diğeri buzlukta donmaya bırakılır. 2 saatte bir değiştirilirler ve
bu sayede hasta gerekli olan süre boyunca aralıksız soğutulmuş olur. Arctic Heat
bu teknolojinin patentini ve kumaşın da lisansını almıştır.
Zaman Tüketimi
Ürün geliştirme sürecinin tamamında en çok
zaman alan kısım bu sürecin her aşamasında yapılması gereken hasta, güvenlik ve
tıbbi testlerdi. Aynı zamanda içerikleri uygun protokol komitelerini memnun
etmeliydi. “Bu süreç çok uzun ve yavaş bir süreçtir ve çok fazla para harcamayı
gerektirir.” diyordu Williams.
Hornsby Arctic Cooling Kitleri 2006 yılında satışa sunuldu ve o zamandan beri
İngiltere, İrlanda, Avustralya ve Yeni Zelanda’daki hastanelerde kullanılıyor.
Birleşik Krallıkta NHS hastanelerinin yarısında ve ambulansların birçoğunda bu
soğutma kitlerinden var. Aynı zamanda yakında diğer ülkelere de ulaşmayı
planlıyorlar.
Kaynak:
Kalp Krizi veya Felç Sonrası Soğutma Yeleği
